دامن کلوش یکی از ساده‌ترین دامن‌ها برای دوخت است، ولی دو جای حساس دارد: اگر شعاع کمر درست حساب نشود، دامن یا روی کمر گشاد است یا بسته نمی‌شود، و اگر متراژ را بدون چیدمان بخرید، ممکن است وسط برش پارچه کم بیاورید. این آموزش اندازه‌گیری، حساب شعاع و محاسبهٔ پارچه را برای هر سه نوع کلوش قدم‌به‌قدم می‌گوید.
دامن کلوش چطور ساخته می‌شود
دامن کلوش در اصل یک حلقه است: یک دایرهٔ کوچک برای کمر و یک دایرهٔ بزرگ برای لبهٔ پایین. فاصلهٔ این دو دایره همان قد دامن است. هرچه بخش بیشتری از دایره را بردارید، دامن پرچین‌تر و موج‌دارتر می‌شود.
- کلوش کامل: یک دایرهٔ کامل. بیشترین موج را دارد و معمولاً از دو نیم‌دایره یا چهار ربع دایره با درز پهلو دوخته می‌شود.
- نیم‌کلوش: نیم دایره. موج متوسط دارد و روی باسن کمتر پف می‌کند؛ برای پوشش روزانه رایج‌ترین انتخاب است.
- ربع‌کلوش: یک ربع دایره. بالایش به بدن نزدیک‌تر است و فقط پایینش باز می‌شود.
اگر دامنی می‌خواهید که بالایش صاف بماند و گشادی فقط پایین باشد، دامن ترک‌دار گزینهٔ دیگری است؛ فرق این دو را در صفحهٔ الگوی دامن گوشه‌دار زنانه توضیح داده‌ایم.
دو اندازه‌ای که لازم دارید
برای دامن کلوش فقط دور کمر و قد دامن را لازم دارید. دامن از باسن آزاد است، پس دور باسن معمولاً مانع نیست. روش کلی اندازه‌گیری در آموزش اندازه‌گیری بدن آمده است.
دور کمر را روی باریک‌ترین قسمت کمر بگیرید. اگر دامن کمربند دارد، همین عدد مبنای حساب است. برخی خیاط‌ها ۱ تا ۲ سانتی‌متر برای راحتی به آن اضافه می‌کنند؛ این به پارچه و به اینکه دامن را چقدر چسبان روی کمر می‌خواهید بستگی دارد. اگر از الگوی دامن کلوش زنانه استفاده می‌کنید، قوس کمر در الگو آماده است و فقط سایز را با دور کمر از جدول برمی‌دارید.
قد دامن را از خط کمر تا لبهٔ دلخواه بگیرید. اگر دامن کمربند جدا دارد، قد دامن را از لبهٔ پایین کمربند تا لبهٔ دلخواه حساب کنید، وگرنه دامن به اندازهٔ پهنای کمربند بلندتر درمی‌آید.
حساب شعاع کمر
محیط دایره برابر است با ۲ ضرب در عدد پی (حدود ۳٫۱۴) ضرب در شعاع. پس از روی دور کمر می‌شود شعاع را پیدا کرد:
- کلوش کامل: شعاع کمر = دور کمر ÷ ۶٫۲۸
- نیم‌کلوش: شعاع کمر = دور کمر ÷ ۳٫۱۴
- ربع‌کلوش: شعاع کمر = دور کمر ÷ ۱٫۵۷
این عدد شعاع خط دوخت کمر است. خط برش را به اندازهٔ اضافهٔ درز کمر داخل‌تر بکشید، چون در دایرهٔ کوچک‌تر، لبهٔ برش باید به مرکز نزدیک‌تر باشد. جدول زیر شعاع کمر را برای دور کمر جدول سایز استاندارد زنانهٔ سایزها نشان می‌دهد (سانتی‌متر، بدون اضافهٔ راحتی):
| سایز | دور کمر | کلوش کامل | نیم‌کلوش | ربع‌کلوش |
|---|---|---|---|---|
| ۳۶ | ۶۶ | ۱۰٫۵ | ۲۱ | ۴۲ |
| ۴۰ | ۷۴ | ۱۱٫۸ | ۲۳٫۶ | ۴۷٫۱ |
| ۴۴ | ۸۲٫۵ | ۱۳٫۱ | ۲۶٫۳ | ۵۲٫۵ |
| ۴۸ | ۹۳٫۵ | ۱۴٫۹ | ۲۹٫۸ | ۵۹٫۵ |
| ۵۲ | ۱۰۵٫۵ | ۱۶٫۸ | ۳۳٫۶ | ۶۷٫۲ |
برای کشیدن قوس، سر متر یا یک نخ را در گوشهٔ تای پارچه ثابت نگه دارید و با گچ در فاصلهٔ شعاع، نقطه‌به‌نقطه علامت بزنید. همین کار را برای لبهٔ پایین هم تکرار کنید.
محاسبهٔ متراژ پارچه
شعاع بیرونی برش = شعاع کمر + قد دامن + اضافهٔ سجاف. هر ربع دایره در یک مربع به ضلع همین شعاع بیرونی جا می‌شود. کلوش کامل چهار ربع است، نیم‌کلوش دو ربع و ربع‌کلوش یک ربع. حالا ببینید چند مربع کنار هم روی عرض پارچه جا می‌شود و چند ردیف در طول لازم است. اگر تکه‌ها درز پهلو دارند، اضافهٔ درز لبه‌های صاف را هم به مربع اضافه کنید.
مثال: سایز ۴۰ با دور کمر ۷۴، قد دامن ۶۰ و سجاف ۱٫۵ سانتی‌متر، روی پارچهٔ ۱۵۰ سانتی:
| نوع | شعاع بیرونی | چیدمان ساده | طول تقریبی پارچه |
|---|---|---|---|
| کلوش کامل | حدود ۷۳ | دو ربع در عرض، دو ردیف | حدود ۱۴۷ سانتی‌متر |
| نیم‌کلوش | حدود ۸۵ | یک ربع در عرض، دو ردیف | حدود ۱۷۰ سانتی‌متر |
| ربع‌کلوش | حدود ۱۰۹ | یک ربع | حدود ۱۰۹ سانتی‌متر |
این مثال نشان می‌دهد چرا نباید متراژ را حدسی خرید: در این اندازه‌ها، دو ربع نیم‌کلوش کنار هم در عرض ۱۵۰ جا نمی‌شوند و نیم‌کلوش با چیدمان ساده حتی از کلوش کامل پارچهٔ بیشتری می‌گیرد. با قد کوتاه‌تر یا پارچهٔ پهن‌تر عددها عوض می‌شوند. گاهی با چیدن هوشمندانهٔ تکه‌ها کمتر هم می‌شود، و کمربند معمولاً در پارچهٔ باقی‌مانده جا می‌شود. به‌هرحال چند سانتی‌متر برای صاف کردن لبهٔ پارچه و آب رفتن اضافه بخرید. اگر پارچه را روی زمین پهن کنید و تکه‌ها را پیش از برش بچینید، مطمئن‌ترین روش است؛ جزئیاتش در برش پارچه با الگوی آماده آمده است.
لبهٔ اریب و تراز کردن سجاف
در دامن کلوش، لبهٔ پایین از همهٔ جهت‌های پارچه می‌گذرد. بخش‌هایی که روی اریب افتاده‌اند بعد از دوخت زیر وزن خودشان کش می‌آیند و لبه ناهموار می‌شود. برای همین، دامن را پیش از سجاف دست‌کم یک شب آویزان کنید، بعد آن را بپوشید یا روی مانکن بگذارید و فاصلهٔ لبه تا زمین را دور تا دور یکسان علامت بزنید. پارچه‌های نرم و آویزان مثل ویسکوز و کرپ بیشتر از پارچه‌های خشک کش می‌آیند.
اگر این اولین دامن شماست، ترتیب کلی کار را در خیاطی با الگوی آماده از صفر تا صد ببینید. مدل‌های دیگر را هم در دستهٔ دامن‌ها پیدا می‌کنید.
گرفتن دور کمر
متر را افقی روی باریک‌ترین قسمت کمر بگیرید، بدون فشار و بدون حبس نفس. اگر دامن را کمی پایین‌تر از کمر می‌پوشید، دور همان خط را بگیرید. این عدد را با جدول سایز الگو مقایسه کنید.
گرفتن قد دامن
از خط کمر، کنار بدن، تا جایی که می‌خواهید دامن تمام شود اندازه بگیرید. برای دامن بلند، با کفشی که با دامن می‌پوشید بایستید و از کسی بخواهید فاصلهٔ کمر تا زمین را بگیرد.
انتخاب نوع کلوش
کلوش کامل بیشترین موج را دارد و نیم‌کلوش و ربع‌کلوش به‌ترتیب جمع‌وجورترند. نوع کلوش هم شکل دامن را تعیین می‌کند و هم مقدار پارچه را.
محاسبهٔ شعاع کمر
برای کلوش کامل دور کمر را بر ۶٫۲۸ تقسیم کنید، برای نیم‌کلوش بر ۳٫۱۴ و برای ربع‌کلوش بر ۱٫۵۷. نتیجه شعاع خط دوخت کمر است. خط برش کمر را به اندازهٔ اضافهٔ درز کمر داخل‌تر بکشید.
محاسبهٔ شعاع لبه و متراژ
شعاع بیرونی برش برابر است با شعاع کمر به‌علاوهٔ قد دامن به‌علاوهٔ اضافهٔ سجاف. هر ربع دایره یک مربع به ضلع همین شعاع بیرونی می‌خواهد. تکه‌ها یا مربع‌ها را روی عرض پارچه بچینید و طول لازم را بسنجید.
آویزان کردن پیش از سجاف
بعد از دوخت درزها و کمر، دامن را دست‌کم یک شب آویزان کنید تا بخش‌های اریب کش بیایند. بعد با پوشیدن دامن یا روی مانکن، فاصلهٔ لبه تا زمین را دور تا دور یکسان علامت بزنید، اضافه را بچینید و سجاف را بدوزید.
وسایل لازم
- متر خیاطی نرم
- ماشین‌حساب
- گچ یا مداد پارچه
- یک نخ یا متر بلند برای کشیدن قوس
- سوزن ته‌گرد
- چوب‌لباسی یا مانکن برای آویزان کردن دامن
الگوهای این آموزش
